{"id":303,"date":"2019-02-07T13:35:12","date_gmt":"2019-02-07T13:35:12","guid":{"rendered":"http:\/\/frali.bplaced.net\/kunfarejo\/?p=303"},"modified":"2023-04-30T19:08:43","modified_gmt":"2023-04-30T17:08:43","slug":"cu-okulvitroj-estas-tauga-vorto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kunfarejo.org\/?p=303","title":{"rendered":"\u0108u ‘okulvitroj’ estas ta\u016dga vorto?"},"content":{"rendered":"\n

Frank<\/a>:<\/p>\n\n\n\n

La gramatiko de Esperanto havas pli ol 16 regulojn. Multaj esperantoj asertas, ke \u011di ne havas esceptojn. Tamen: Zamenhof enmetis plurajn naciajn neregula\u0135ojn. Se vi trovas la vorton lesbo bona, tiam diru, kio estas lesbino? Kaj kio pri gejo? Kio estas gejino?<\/p>\n\n\n\n

Genie estis preni la germanan vorton Prinzessin en la signifo edzino de la princo. Zamenhof forprenis ‘in’ kaj ‘Prinz’. Restis la radiko ‘edz’. Simile bone estis la rederivo fra\u016dlo de la germana Fr\u00e4ulein, nun jam mortanta vorto signifanta needzi\u011dininta virino.<\/p>\n\n\n\n

Alia mortinta pluralo estas la germana Hosen (pantalono). En fruaj tempoj ekzistis vesta\u0135oj, kiuj konsistis el du tuboj (angle hose) \u0109irka\u016d la kruroj. Post la kunigo de la tuboj al unueca vesta\u0135o restis la sama plurala formo de unueca objekto. Nur post la dua mondmilito en Germanio el Hosen (pl) fari\u011dis Hose (sing).<\/p>\n\n\n\n

Simile okazis al okulvitroj. Unue oni havis unuopajn okulvitrojn kiujn oni nomis monoklojn. Tiam oni konstruis arketon por kunigi du monoklojn, sed beda\u016drinde ne nomis tion binoklo. Binoklo estas termino por duobla lorno. Do oni simple nomis tiun vitroparon en la angla glasses (vitroj).<\/p>\n\n\n\n

Zamenhof portis sur sia nazo tiun arketon, kiu supozeble estis teda pin\u0109ilo kun du okulvitroj kaj adaptis da modelojn pluralajn de la angla kaj franca lingvoj. Hodia\u016d la posteuloj de tiu (nun ne plu) duobla objekto havas tenilojn, kiuj uzas anka\u016d orelojn por apogi la lensojn sen pin\u0109i la nazon.<\/p>\n\n\n\n

Por pli pravigi la aserton, ke Esperanto havas regulan gramatikon, estus bone, se ni rezignus pri tiu pin\u0109ilhava provizora objekto nomata okulvitroj. Modernaj vidiloj, kiuj havas la saman celon kiel okulvitroj, nome meti lensojn anta\u016d amba\u016d okulojn, meritas saman singularigon kiel pantalono. Germanoj sukcesis transiri de Hosen al Hose.<\/p>\n\n\n\n

Binoklo estus bone, se \u011di ne jam estus uzita por alia optika objekto. Herman Tautorat, kun kiu mi diskutis pri tio post mia 20-jara esperantisteco, proponis uzi oklon, la\u016d mi en la sama rediriva maniero, kiun uzis Zamenhof kiel \u0109e Fr\u00e4ulein kaj Prinzessin. Duobla monoklo ne pin\u0109a la\u016d proponoj de Hermann kaj mi estu oklo. Fakte okulvitroj kaj oklo estas ja similaj, tamen malsamaj objektoj. Ni akceptu ne tute novan vorton por ne tute nova objekto.<\/p>\n\n\n\n

eo.wikipedia.org\/wiki\/Okulvitroj<\/a><\/p>\n\n\n

\n
\"\"\/
Paro da okulvitroj<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Frank: La gramatiko de Esperanto havas pli ol 16 regulojn. Multaj esperantoj asertas, ke \u011di ne havas esceptojn. Tamen: Zamenhof enmetis plurajn naciajn neregula\u0135ojn. Se vi trovas la vorton lesbo bona, tiam diru, kio estas lesbino? Kaj kio pri gejo? Kio estas gejino? Genie estis preni la germanan vorton Prinzessin en la signifo edzino de … <\/p>\n

Da\u016drigi legadon “\u0108u ‘okulvitroj’ estas ta\u016dga vorto?”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-303","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-diskuto","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kunfarejo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/303","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kunfarejo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kunfarejo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kunfarejo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kunfarejo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=303"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/kunfarejo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/303\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5065,"href":"https:\/\/kunfarejo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/303\/revisions\/5065"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kunfarejo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kunfarejo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kunfarejo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}